|
نگاهي به غزل معروف اديب نيشابوري
بعضي وقتها به اشعاري
برميخوريم كه در تذكرهها و ديوانها به نام افراد مختلفي ثبت
شده كه تعيين سرايندة واقعي آن كار دشواري است ولي گاهي با
قراين موجود و با كمي صرف وقت و بررسي ميتوان گويندة آن را
مشخّص كرد.
براي نمونه به يكي از اين موارد اشاره ميكنيم و آن غزل زيباي
اديب نيشابوري است كه ميگويد:
همچو فــرهاد بـود كـوه كـني پـيشة ما
كـوه ما, سينة ما, ناخن
ما, تيشة ما
شور شيرين ز بس آراست ره جلوهگري
همه فرهاد تراود ز رگ و
ريشة ما
بـهر يك جـرعة مـي منّت ساقي نكشيم
اشك ما, بادة ما, ديدة
ما, شيشة ما
عشق شيريست قوي پنجه و ميگويد فاش هر كه از جان گذرد, بگذرد
از بيشة ما
اين غزل در صفحة 126 زندگي و اشعار اديب نيشابوري به كوشش
يداللّه جلالي پَندَري به چاپ رسيده است و همچنين بيت اوّل و
سوم و چهارم آن در پشت جلد كتاب آمده است.
مطلع اين غزل با بيتي ديگر به نام فهمي كاشاني ضبط شده است:
نه چو فرهاد بود كـوه كني پيشة ما
كــوه ما, سـينة ما,
ناخـن ما, تـيشة ما
دم به دم از اثر گرية خود تازهتريم
پنجه در بحر فرو كرده رگ
و ريشة ما
بايد توجّه داشت كه تنها اختلاف در مطلع دو غزل «هم» و «نه»
ميباشد.
مطلع غزل ياد شده از آن موحّدالدّين فهمي كاشاني شاعر عصر صفوي
است كه به سال 1012 هـ. ق درگذشته و شعرش در خلاصةالاشعار و
زبدةالافكار تأليف تقيالدّين محمّد حسيني كاشاني (متوفّي
حدود سال 1022 هـ. ق) آمده و نسخة مورد استفادة ما با تاريخ
كتابت 1013 هـ.ق در كتابخانة مجلس شوراي اسلامي وجود دارد.
امّا اديب نيشابوري از شعراي اواخر عصر قاجاريه ميباشد كه به
سال 1344 هـ. ق وفات يافته است.
در نتيجه اديب نيشابوري از غزل فهمي استقبال كرده و چون مطلع
غزل فهمي مورد پسندش واقع شده آن را مطلع غزل خود قرار داده
است.
لازم به ذكر است كه بيت مذكور در «بهترين اشعار» تأليف دكتر
امير علي حشمت ـ صفحة 718 ـ اشتباهاً به نام ظهيرالدوله
(متوفّي 1342 هـ. ق) ثبت شده است.
افشين عاطفي
|
