ميرزا ابوالحسن خان غفاري ملقّب به نقّاشباشي و صنيع المك[1] فرزند ميرزا محمّد، در سال 1229 هـ . ق ديده به جهان هستي گشود. ميرزا ابوالحسن براي تكميل هنر نقّاشي به ايتاليا رفت، وي در اين سفر علاوه بر يادگيري فنون نقّاشي به امور چاپ نيز توجّه كرد و از چگونگي آن آگاهي حاصل نمود و با توشه‌اي ارزنده به ايران بازگشت. از اقدامات و فعّاليتهاي مهم صنيع الملك مي‌توان به اين موارد اشاره كرد:

• سرپرستي گروه نقّاشان كتاب معروف هزار و يك شب

• مدير و نقّاش روزنامه دولت عليّة ايران

• تأسيس اوّلين مدرسه نقّاشي در ايران

• رياست دارالطّباعة دولتي

سر انجام اين نقّاش بزرگ در سال 1283 هـ . ق در گذشت و در «سر قبر آقا» واقع در جنوب تهران به خاك سپرده شد.

«شاه جوان[2] از ده سالگي عاشق هنرهاي زيبا و به شعر و نقّاشي علاقه‌مند شده و از خدمت چندين استاد استفاده كرده و اين ايّام نزد ميرزا ابوالحسن خان غفاري تعليم مي‌گرفت و در بيرون و اندرون، هر وقت كه شوق هنرهاي زيبا به سرش مي‌افتاد، شعر مي‌گفت و نقّاشي مي‌كرد)[3]

روزنامة وقايع اتّفاقيّه (نمره 317، 1273 هـ . ق):

«عاليجاه ميرزا ابوالحسن خان نقّاشباشي كه تربيت يافتة خاصّ دربار گردون مناص و در فنّ تصوير و شبيه‌كشي بي عديل و نظير است مدّتي در صفحات فرنگستان تحصيل نموده و صنعت شبيه‌كشي را كه در ايران سابقاً چندان معمول نبود و استادان كامل، درست از عهده بر نيامده بودند به سر حدّ كمال رسانيد و وحيد عصر خود گرديد و خدماتش همگي مقبول خاكپاي اعليحضرت قدر قدرت شاهنشاهي افتاده و مورد شمول مراحم شاهانه گرديده است. از جمله در تصوير تمثال بيمثال حضرت مولاي كلّ هادي سُبُل اسد‌الله الغالب اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب عليه آلاف التّحيّة و السّلام كمال مهارت و استادي را به كار برده بود، موجب اهتزاز مكارم عليّة خسروانه گرديد؛ موازي يك عدد جعبه جاي رنگ نقّاشي طلا كه در وسط گل الماس و شير و خورشيد دارد و بسيار ثمين و گرانبهاست براي مزيد مفاخرت و اميدواري او مرحمت و عنايت فرمودند،»[4]

پسران وي:

• ميرزا اسد الله خان

• ميرزا سيف الله خان

• ميرزا يحيي‌خان (ابوالحسن ثالث)

يادآوري:

سالهاي 1281، 1282 و 1287 براي وفات صنيع الملك، صحيح نيست.

نگاه كنيد به:

• زندگي و آثار استاد صنيع الملك (83- 1229 هـ . ق)، يحيي ذكاء

• مختصر جغرافياي كاشان، ص 42

• مكارم الآثار، ج 3 ص 860 تا 862 و ج 7 ص 2455 تا 2463

• كارنامة بزرگان ايران، ص 343 تا 344

• تاريخ جرايد و مجلاّت ايران، ج 2 ص 302 تا 306

• مقدّمة گلستان هنر، ص 51

• المآثر و الآثار، ج اوّل ص 44، 48، 146، 160، 168، 284 و ج 2 ص 520

• شرح حال رجال ايران، ج اوّل ص 41 تا 42

• كمال هنر، ص 4 تا 5، 6 و 9

• روزنامة دولت عليّه ايران (2 جلد)

• سفرنامة سديد السّلطنه، ص 487