|
شرح حال صالح در منابع مختلف چنين آمده
است:
هفت اقليم:[1]
«صالح از معارف[2]
زمان بوده امّا عناكب بيطالعي بر زواياي احوال وي تنيده،
همواره پي سپر رنج و محنتش داشتي و در آخر عمر حبّ مال و
طلب جاه زمام ناقة هوسش را گرفته او را به هند كشانيد و
مضمون المولع محرومّ در او سرايت كرده، هنوز در لاهور بار
اقامت نگشوده بود كه مهلت معيّنش از حيات به انقطاع پيوست.
از اشعارش آنچه استماع افتاد اين دو بيت است كه مصدّع
مطالعه كنندگان ميگردد.
لغت نامه دهخدا:[3]
«صالح از شعراي ايران و از مردم كاشان
است و به هندوستان رفت، سپس در لاهور اقامت گزيد و هم
بدانجا درگذشت. از اوست: نشنود هيچ كسي ... (قاموس الاعلام
تركي). »
كاروان هند:[4]
«صالح كاشي- گويند بسيار خوش طبيعت و
شاعر بوده و مدّتها با شجاع و غضنفر[5]
مشاعرات و مجابات نموده، امّا هميشه مغلوب و مندبور به
سياحت باد ميپيموده. وقتي كه از تيره بختيها همچون سياه
روزگاران سفر هند فرمود از مشقّت راه به لاهور درگذشته و
آسود ... عرفات (برگ 399)
نيز رك: هفت اقليم، اقليم چهارم،
كاشان. در بعضي از تذكره هاي متأخّر از جمله شام غريبان به
عنوان صانعي كاشاني مذكور است!»
ديوان قصّاب كاشاني به تصحيح پرتو
بيضايي:
«نام اين شاعر گمنام در جُنگ هميشه
بهار نسخة دوست دانشمندم آقاي حسين باستاني راد، آقا محمّد
صالح كاشي به قلم آمده. وي با شجاع كاشي و غضنفر كله جاري
كه هر دو از فحول شعراي كاشان بودهاند معاصر و همواره بين
آنها مشاجره و مكابره بوده است و آقا محمّد صالح بعد از
چندي به هند رفته و به تصريح تذكرة صبح گلشن تا سال 1025
در لاهور بوده.[6]
از اشعار وي جز غزلي كه قصّاب تضمين كرده و چهار بيت ذيل
اثر ديگري به دست نويسندة سطور نيفتاده است.
4. غضنفر كله جاري منظور است
نه «غنضفر فرزند فهمي كاشاني» كه گلچين معاني در
پاورقي آورده
است.
5. صالح در موقع تأليف هفت
اقليم (996 تا 1002 هـ ق) و عرفات العاشقين (1022
تا 1024 هـ ق) در قيد حيات نبوده
است.
|