|
تاريخ كاشان:[1]
«يكي ديگر از علما و فضلا
و مقدّسين سلف مرحوم ملاّ فتحالله بوده كه از جملة مآثر علمية
او تفسير فارسي قرآن مجيد موسوم به منهج الصادقين است. گويند
در حين نوشتن آن كتاب به مرض سكته مسكوت شد و اطبّا به فوت او
متّفق شدند. بعد از غسل و كفن براي آن كه هنگام ارتحال، مكاري
تحويل حمل به نجف اشرف دهند نعش او را در دخمه گذارده درش چنان
كه معهود است با آجر و گچ محكم كردند. شامگاه به هوش آمد، از
واقعه مستحضر شد. دست به اطراف كشيد تا به درگاه دخمه رسيد.
دانست كه با دست و ناخن در اين در و ديوار متين رخنه و ثلمه
نشايد و از اين مهلكه رهايي نتوان. در دل گذرانيد كه هر گاه از
اين ورطه رهايي يابد پاي در دامن عزلت پيچد و تا كتاب تفسير را
به نهايت نرساند به هيچ كار اقدام نكند. مقارن اين حال مرد
بنّا را به خاطر رسيد كه تيشة خود را درون دخمه نهاده، بي توان
بدويد درگاه دخمه را بگشود. ملاّ فتح الله به خانه آمده باب
مراوده مسدود كرد و هيچ نياسود تا از عهدة عهد به در آمد و بعد
از چندي داعي حق را لبّيك اجابت گفت.[2]
مقبرة آن در حوالي دروازة لتحر است.»
تاريخ نظم و نثر:[3]
«ملاّ فتح الله بن شكرالله
شريف كاشاني، معروفترين كسي است كه به زبان فارسي در طريقة
شيعه تفسير نوشته و از شاگردان درجة اوّل فخرالدّين علي زواري
... بوده و وي نيز مانند استاد خود مفسّر بوده و برخي از
كتابها را از زبان تازي ترجمه كرده است ...»
تاريخ ادبيّات در ايران:[4]
«ملاّ فتح الله كاشاني، وي
نام و نسب خويش را در منهج الصادقين چنين آورده است: اين
شكرالله فتحالله شريف كاشاني، صاحب روضات الجنّات دربارة او
نوشته است كه از عالمان دولت شاه تهماسب صفوي و از شاگردان علي
بن حسن زواري مفسّر مشهور بوده و از شيخ علي كركي نيز به واسطه
روايت نموده و داراي تأليفاتي نيكو، خاصّه در تفسير قرآن است
كه در آن دستي توانا داشت.
دربارة او نوشتهاند كه
سالها پيش از مرگ سكتهاي ناقص بر او عارض گشت چنان كه مرده اش
پنداشتند و به خاكش سپردند. چون در قبر به هوش آمد بانگ و
فرياد بر آورد چندان كه از گور بيرونش كشيدند و در آن حالت كه
بود نذر كرده بود كه اگر از آن تنگنا رهايي يابد كتابي در
تفسير قرآن فراهم خواهد آورد. بعد از رهايي از گور سالها بزيست
و سه بار به نذر خود وفا كرد ...»
آثار وي:
-
منهج الصّادقين في
الزام المخالفين (5 جلد به فارسي)[5]
-
خلاصة المنهج
-
زبدة التفاسير به عربي
(2 جلد)
-
تنبيه الغافلين و
تذكرة العارفين (شرح نهج البلاغه به فارسي كه به طبع
رسيده)
-
ترجمة قواعدالاحكام
علاّمة حلّي
-
كشف الاحتجاج (ترجمة
فارسي كتاب الاحتجاج علي اهل اللجاج ابو منصور احمد بن علي
بن ابي طالب طبرسي)
در الذّريعه آمده است:
«وسيلة النجاة، شرح
لاربعين حديثاً بالفارسيّه لملاّ علي رضا بن ملاّ فتح الله
الشريف المفسّر الكاشاني ...)[6]
نگاه كنيد به:
-
لباب الالقاب، ص 81 تا
83
-
تذكرة الشّعراء امامت،
ص 220 تا 221
-
مقدّمة منهج الصادقين،
ص 44 تا 45
-
رياض العلماء، ج 4 ص
392 تا 393
-
فرهنگ فارسي معين, ج 6
ص 1523
-
ريحانة الادب، ج 5 ص
20
-
مسلمانان در بستر
تاريخ، ص 214
-
روزنامة ايران، ج 2 ص
1656 (اعلان چاپ و فروش تفسير منهج الصادقين ـ 1297 هـ .
ق)
-
فهرست نسخه هاي خطّي
كتابخانة مدرسة آيتالله بروجردي (كرمانشاه- ايران)، سيّد
احمد حسيني اشكوري، ص 76 (علامات ظهور و قيامت از ملاّ فتح
الله بن شكرالله كاشاني)
-
لغت نامة دهخدا، ج 11
ص 15882
2.
چنين حكايتي را براي امين الدّين طبرسي (صاحب تفسير
مجمع البيان- متوفّي 548 هـ . ق) نيز آورده اند. (قطب
راوندي، حديث فقاهت، ص 44 تا 45)
4.
ج 5 بخش 3 ص 1675 تا 1677
5.
تفسير منهجالصادقين به تصحيح حاج ميرزا ابوالحسن
شعراني ـ تهران انتشارات اسلاميّه, 10 جلد
|