|
«اسم اصلي ايشان ابوطالب
[فرزند ميرزا مهدي غفاري است و به سال 1229 هـ . ق در كاشان
متولّد شد. در جواني به تهران آمد و در دربار فتحعلي شاه به
سمت پيشخدمت خاصّه مشغول خدمت بود. لقب يا اسم فرّخ از طرف
فتحعلي شاه به او داده شد. در سال 1246 هـ . ق هنگامي كه محمّد
ميرزا (محمّد شاه بعدي) مأمور خراسان بود از طرف فتحعلي شاه با
رتبة سرهنگي مأمور آنجا گرديد (به موجب ملفوفة فرمان خطاب به
محمّد ميرزا). در 1253 چهار ماه تصدّي حكومت اصفهان و در 1255
هشت ماه حكومت گيلان را داشت (جلد سوّم منتظم ناصري). در 1260
به صندوق داري محمّد شاه منصوب و حكومت كاشان به او داده شد.
در 1272 پس از سوّمين
قشونكشي ايران به هرات، ناصر الدّين شاه به وي لقب امينالملك
و يك قطعه تمثال مكلّل به الماس داد و به عنوان ايلچي كبير
مأمور دربار ناپلئون سوّم امپراطور فرانسه گرديد. در ضمن مأمور
شد كه در استانبول با سلطان عثماني شخصاً مذاكره كند و ضمن
تماس با سفراي فرانسه و انگليس وسيلة عقد صلح بين ايران و
انگليس را فراهم كند.
در مدّت متجاوز از دوسال
اقامت خود در خارجه علاوه بر امضاي عهدنامة پاريس (7 رجب 1273
ق / 1857 م) كه با وساطت ناپلئون سوّم بين ايران و انگليس بسته
شد پيمانهايي با دول زير بست: ايتاليا (اوّل رمضان 1273)،
اطرايش (22 رمضان 1273)، شهرهاي هانزه آتيك، لوبك، هامبورگ و
برم (اوّل ذيقعدة 1273)، بلژيك (9 ذيحجّه 1273)، سوئد (ربيع
الاوّل 1274)، دانمارك (12 ربيع الاخر 1274)، سويس (15 محرّم
1274). وي براي نخستين بار از طرف ايران عهدنامهاي با ايالات
متّحدة امريكا امضا كرد.
در فرانسه فرّخ خان از طرف
اولياي فراماسونري مورد پذيرايي خوبي واقع شد. شرح مأموريت و
اقدامات ايشان را يكي از منشيانش ميرزا حسين سرابي (حاجي ميرزا
حسين خان گرانمايه) به عنوان مخزن الوقايع به رشتة تحرير
درآورده است. امينالملك در ماه ربيع الاوّل 1275 به ايران
مراجعت كرد.
پس از ورود به تهران در
همان سال به تدريج امتيازات و مشاغل زير به مشارّ اليه اعطا
گرديد:
گل كمر مرصّع به جواهرهاي
گرانبها، جبّة ترمة دور زنجيره، مهرداري و رياست خلوت همايوني
با لقب وزير حضور (15 جمادي الثّاني 1257) لقب امين الدّوله،
علاوه بر مناصب مذكور عزل و نصب حكّام به مشورت مشارّ اليه بود
(عملاً وزارت داخله)، واسطة عرايض علما و شاهزادگان، در رمضان
1275 عضويت مجلس شوراي دولتي، در 1276 نشان امير نوياني، در
1280 وزارت حضور، ادارة حكومت ولايات اصفهان، آذربايجان،
خراسان، فارس، عربستان و لرستان، نهاوند، بروجرد، بختياري،
گلپايگان و خوانسار و نطنز، ادارة گمركات ممالك محروسه (1281)،
در مسافرت ناصر الدّين شاه به خراسان (ذيحجّه 1283) امين
الدّوله با سمت وزير دربار، رئيس ملتزمين ركاب بود.
اعزام چهل و دو نفر
محصّلين جوان ايراني به فرانسه در سال 1275 بر حسب پيشنهادات
فرّخخان امين الدّوله به شاه انجام پذيرفت.
امين الدّوله در 18 صفر
1288 ق[1]
در تهران به رحمت ايزدي پيوست و در قم در مقبرة خصوصي مدفون
گرديد.»[2]
«سفرنامة فرّخ خان امين
الدّوله (مخزن الوقايع) شرح مأموريت و مسافرت فرّخ خان امين
الدّوله به نمايندگي ايران به ممالك اروپايي است (سال 1272
قمري مطابق 1856) يعني همان سفري كه منجر به عقد قرار داد
معروف پاريس در 4 مارس 1857 با انگلستان و چشم پوشي از هرات
شد. سفر مامورت تامّ الاختيار او متعاقب جريانهاي مربوط به جنگ
ايران و افغانستان بر سر هرات پيش آمد ...
شرح مسافرت به قلم حسين بن
عبدالله سرابي است كه يكي از اعضاي هيأت همراه امين الدّوله
بود و كتاب را در دو جلد تأليف كرد ...)[3]
پسران وي:
نگاه كنيد به:
-
سفرنامة فرّخ خان امين
الدّوله «مخزن الوقايع»، حسين بن عبدالله سرابي، به كوشش:
كريم اصفهانيان و قدرت الله روشني
-
شرح حال رجال ايران، ج
3 ص 80 تا 86
-
مجموعة اسناد و مدارك
فرّخ خان امين الدّوله (5 جلد) به كوشش كريم اصفهانيان و
قدرت الله روشني، انتشارات دانشگاه تهران
-
تاريخ اجتماعي كاشان،
ص 371 (فهرست)
-
المآثر و الآثار، ج3 ص
916 (فهرست )
1.
«فوت جناب امين الدّوله صبح دوشنبه هفدهم صفر 1288»
جُنگ سيّد ابوالقاسم شيخ الاسلام
2. يادداشت حسنعلي
غفاري (معاون الدَوله ) به نقل از تعليقات تاريخ
كاشان، ص 538 تا 540
3. سفرنامة فرّخ خان امين الدّوله، يادداشت
ايرج افشار
|