|
گلچين معاني[1]
شرح حال شاعر را به نقل از عرفات چنين آورده است:
«تقي اوحدي گويد: سيّدزادة آدمي طبيعت خوش
فطرت، مير فايض نطنزي[2]
مدّتي است كه در گجرات رحل اقامت افكنده و نسخ تعليق را به
غايت خوش مينويسد و با مولانا نظيري وصلتي قريب كرده بود،
لهذا مولوي مربّي او بودند و در همه حالي ترقّي وافي كرده و
مولانا نظيري مذكور در وقت رحلت از سه صبيّة صغيره يكي را به
وي داد[3] و وي از
جملة اوصياي ثلاثة او شد؛ الحال وارث حقيقي و جانشين مولوي
اوست و چراغ آن خانواده به وي روشن، طبعي راست و درست و بامزه
دارد و روش اختلاط هموار و خوب، در دارالانشاي گجرات خود با او
هميشه مخصوص بوديم. او راست: (سي و سه بيت)
مصراع: (از دنيا رفت حسّان العجم آه)
(=1021 هـ) مادّه تاريخي است كه وي براي مولانا نظيري گفته
است.[4]
مير فايض نامش حسين بوده و مؤلّف لطايف
الخيال به سال هزار و شصت و دو (1062 هـ ) پسران وي را در احمد
آباد گجرات ملاقات كرده است.)[5]
روز روشن:[6]
«فايض نطنزي در هندوستان رسيد و از حضور
جهانگير پادشاه به خفيه نويسي گجرات مأمور گرديد. بسان گرد
فتادم بر ...»
يادآوري: سال فوت فايض كه
در تاريخ ادبيات دكتر صفا
[7] - ضمن شرح حال
نظيري نيشابوري- چنين آمده: (... مير فايض نطنزي
[8] ... دو سال پس
از نظيري به سال 1023 درگذشت)، صحيح نيست و سال 1023 روايت
نادرستي از وفات نظيري نيشابوري است و احمد گلچين معاني در
پاورقي تذكرة ميخانه (ص 794 ) بعد از ترجمة حال مير فايض كه در
شرح حال نظيري نوشته به آن اشاره كرده است.
1.
-كاروان هند ج 2 ص 988 تا
990
2.
پاورقي تذكرة ميخانه: مير فايض نظيري (صحيح
نيست)
3.
پاورقي تذكرة ميخانه : ... يكي را به پسر وي داد.
(صحيح
نيست)
4 . تقي
الدّين اوحدي مي نويسد: مير فايض كه داماد و پسر
خواندة اوست در تاريخ وي يافته: ز دنيا رفت حسّان
العجم آه= 1021 و بنده
راست:
(نقل از پاورقي تذكرة ميخانه ص
794 و كاروان هند ج 2 ص
1450)
در تاريخ ادبيات دكتر صفا (ج
ص
901 ضمن شرح حال نظيري نيشابوري) با حذف عبارت ميان دو
ستاره قظعة تقي اوحدي (خسرو نظم ...) از آن مير فايض
شده و مادّه تاريخ فايض براي نظيري نيشابوري (ز دنيا
رفت ...) بدون ذكر نام گوينده آمده
است.
5. در
تاريخ تذكره هاي فارسي (ج 2 ص 102 ) به نقل از «لطايف
الخيال» از شاعر با عنوان «مير فايض حسين نطنزي » ولي
در «نسخه هاي خطّي» دفتر هفتم ص 575 به نقل از جُنگ
مورّخ 1132 هـ ق، (مير فايض حسني نطنزي) ياد شده است.
احتمال تحريف در كلمات حسين و حسني وجود دارد بنابراين
بطور يقين نمي توان نام مير فايض را حسين
دانست.
|