ميرزا ابوتراب فرزند حاج ملاّ احمد نطنزي، در 22 شعبان 1221 هـ . ق در كاشان ديده به جهان هستي گشود. تحصيلاتش بنا به نوشتة ملاّ حبيب الله شريف در لباب الالقاب[1] كه ترجمة آن را ميرزا محمّد علي معلّم حبيب آبادي در مكارم الآثار آورده، چنين است:

«… نخست در نزد پدر خود و جدّ مادريش حاج ملاّ احمد [فاضل نراقي] درس خوانده و علوم عقليه را از شيخ عبد الرّزاق كاشي و هئيت و نجوم و زيج و اسطر لاب و علوم رياضيّه را از ميرزا مهدي منجّم فرا گرفت و كتاب تورات و انجيل را براهل كتاب قرائت كرد و در طبّ و طلسمات و نير نجات و رمل و تكسير و ساير علوم غريبه مهارتي بهم رسانيد … و او روايت مي‌كند از چند نفر: اوّل مرحوم حاجي ملاّ مهدي نراقي ثاني … دويم مرحوم ملاّ قاسم نراقي كه عالمي فقيه و فاضلي فحل بوده و زياده بر صد سال عمر كرده …»[2]

ميرزا ابوتراب از علماي بزرگ قرن سيزدهم و مدرّس مدرسة سلطاني كاشان بود كه منزل وي در اين شهر پايگاهي علمي براي طالبان علم به حساب مي‌آمد.

آثار او عبارت است از:

• شرح بر كتاب (الدّروس) شيهد اوّل

• مراصد الاصول في اصالة البرائة و الاستصحاب

• رساله در شهرت

• رساله در دفع ضرر

• رساله در قاعدة الوفاء بالعقود

• حاشيه بر مفاتح الاصول فاضل نراقي

• رساله در تنزيه الاماميّه

• رساله در نحو

• رساله در طب

• شرح بر مقالة عاشرة اصول اقليدس

• رسالة مهدويّه در ردّ صوفيه

• شرح بر ديباچة قاموس

• رساله در متفرّقات

• رساله در اوزان عرب

• رساله درمعرفت وتر ثلث قوس معلومة الوتر

• مثنوي درعقل و عشق و معراج پيغمبر (ص )[3]

حاشيه بر چند صفحة جامع المقاصد في شرح القواعد محقّق ثاني

از فعّاليّتهاي ديگر ميرزا ابوتراب، استنساخ بعضي كتابها براي كتابخانة خود مي‌باشد. ميرزا ابوتراب در روزگار جواني به تاريخ شوّال 1262 هـ . ق بدرود زندگي گفت و پيكرش به نجف اشرف حمل و در وادي السّلام نزديك مزار هود و صالح (ع ) به خاك سپرده شد.

حاج ميرزا محمّد فرزند ميرزا ابوتراب بوده است.[4]

در المآثر و الآثار آمده است:

«ميرزا ابوتراب كاشاني، مدرّس مدرسة خاقان مغفور كه در شهر كاشان ساخته‌اند. در فنون معقول و رياضيّات استاد مسلّم بود، رحمة الله عليه.»[5]

نگاه كنيد به:

• تاريخ كاشان، ص 302

• مقدّمة ديوان عبد عليشاه، ص 55 تا 57

• رياضي‌دانان كاشان، ص 16 تا 17

• طبقات اعلام الشّيعه، الكرام البرره، ج اوّل ص 27 و 75

• الذّريعه، ج 20 ص 299

• كاشاني‌نامه، ابوالقاسم قرباني، ص 199 تا 200

• صهباي سخن، ص 23

• شرح احوال و آثار ملاّ مهدي نراقي … و خاندان ايشان، ص 343 تا 346